ءىس-شاراعا 300-دەن استام ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى، وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى، وڭىرلىك باسقارمالار باسشىلارى، اۋدان اكىمدەرى، ءماسليحات دەپۋتاتتارى، سونداي-اق الەۋمەتتىك ساياسات پەن قارجى سالاسىنداعى ساراپشىلار قاتىستى.
ءىس-شارانىڭ ماقساتى – ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، جۇمىسپەن قامتۋ، الەۋمەتتىك قورعاۋ، تۋريزم جانە سپورت سالالارىندا مەملەكەتتىك قاراجاتتى ۇتىمدى ءارى ناتيجەلى پايدالانۋ تەتىكتەرىن تالقىلاۋ، سونداي-اق جەرگىلىكتى جەرلەردە تسيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋ.
پلەنارلىق وتىرىستى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆ اشتى. ول وپتيميزاتسيانىڭ باستى ماقساتى – الەۋمەتتىك كومەكتىڭ اتاۋلىلىعىن جانە ادىلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت الەۋمەتتىك سالاعا ايرىقشا نازار اۋدارۋدى جالعاستىرۋدا: رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ 40%-دان استامى ءداستۇرلى تۇردە ازاماتتاردى قولداۋعا باعىتتالادى. ماڭىزدىسى – مەملەكەتتىك قولداۋ شىنىمەن مۇقتاج جاندارعا جەتۋى ءتيىس»، – دەدى ۆيتسە-پرەمەر.
ءىس-شارا بارىسىندا جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مەن سالالىق مينيسترلىكتەر انىقتاعان الەۋمەتتىك تولەمدەردى ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتىلەرى قارالدى. مىسالدار رەتىندە:
زاڭدى نەگىزى جوق ازاماتتاردىڭ جاردەماقى الۋى;
جۇمىسسىزدىق جانە دەكرەتتىك تولەمدەردى تاعايىنداۋ كەزىندەگى الاياقتىق جاعدايلارى;
بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى قاراجاتىن ستوماتولوگيالىق قىزمەتتەرگە ماقساتسىز پايدالانۋ;
مەكتەپتەگى تاماقتاندىرۋ مەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تاعايىنداۋدا جاعدايى بار وتباسىلارعا جەڭىلدىكتەر بەرۋ.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە، 2025 جىلعى 1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا 429 مىڭ جۇمىسسىز ازامات تىركەلگەن. جۇمىسسىزدىق بويىنشا جاردەماقى تولەۋگە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىندا 127 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. الايدا بۇل كومەكتى ءىس جۇزىندە مۇقتاج ەمەس ادامدار دا العان جاعدايلار انىقتالعان.
بيۋدجەت قاراجاتىن وڭىرلىك دەڭگەيدە پايدالانۋ تاجىريبەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. بىرقاتار تولەمدەر مەن جەڭىلدىكتەر جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ شەشىمىمەن بەكىتىلەتىنى جانە كەي جاعدايلاردا جەرگىلىكتى بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ ەداۋىر ارتۋىنا اكەلەتىنى ايتىلدى. وسىعان بايلانىستى اكىمدىكتەرگە الەۋمەتتىك تولەمدەردى قايتا قاراۋ، قاراجاتتى از قامتىلعان وتباسىلاردى اتاۋلى قولداۋعا باعىتتاۋ جانە ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىن شەشۋگە جۇمساۋ ۇسىنىلدى.
«كونستيتۋتسيا كەپىلدىك بەرگەن بارلىق الەۋمەتتىك تولەمدەر ازاماتتارعا تولىق كولەمدە جانە قىسقارتۋسىز تولەنەدى. وپتيميزاتسيا تەك قانا تەرىس پايدالانۋ جاعدايلارىن جويۋعا جانە الەۋمەتتىك كومەكتىڭ اتاۋلىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. ۇنەمدەلگەن قاراجات شىن مانىندە مۇقتاج ازاماتتارعا قولداۋدى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، – دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرمەك كوشەرباەۆ.
ۆيتسە-پرەمەر الەۋمەتتىك شىعىستاردى وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا قىزىلوردا وبلىسى ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزگەنىن اتاپ ءوتتى. وڭىردە جەكەمەنشىك بالاباقشالار مەن مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋعا، «ارتسپورت» باعدارلاماسىنا، گرانتتارعا جانە باسقا دا باعىتتارعا بولىنگەن قاراجاتقا كەشەندى تالداۋ جاسالدى. ناتيجەسىندە، ءتيىمسىز شىعىستار انىقتالىپ، شامامەن 100 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى. ۇنەمدەلگەن قاراجات ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن از قامتىلعان وتباسىلاردى قولداۋ سياقتى باسىم مىندەتتەرگە باعىتتالدى. وبلىس اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ بۇل تاجىريبەنى ەلدىڭ باسقا وڭىرلەرىندە دە قولدانۋعا بولاتىنىن ايتتى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ۇزدىك تاجىريبەلەرىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەرەكشەلىكتەرى مەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ بەيىمدەۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى.
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ الەۋمەتتىك شىعىستارىن وڭتايلاندىرۋداعى ناقتى شارالار مەن تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.
«الەۋمەتتىك سالا ارقاشان مەملەكەت ءۇشىن نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولدى جانە سولاي قالا بەرەدى. سوڭعى جىلدارى الەۋمەتتىك شىعىستار كولەمى ەداۋىر ارتتى، ءارى قاراي دا ولاردىڭ ءوسۋ قارقىنىن ساقتاۋ جوسپارلانۋدا. الايدا تەك قارجىلاندىرۋدى ساقتاۋ جەتكىلىكسىز، ءاربىر مەملەكەتتىك قولداۋ شاراسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماڭىزدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىن ادىلەتتىرەك ءارى تيىمدىرەك ەتۋ. 2024 جىلى الەۋمەتتىك سالاعا 6,1 ترلن تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى، بۇل قاراجات بارىنشا ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ، شىنىمەن قيىن جاعدايداعى وتباسىلارعا كومەك بوپ جەتۋى ءتيىس»، – دەدى سۆەتلانا جاقىپوۆا.
سەمينار قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلارعا حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ، اسىرەسە كونستيتۋتسيالىق تۇرعىدان كەپىلدىك بەرىلگەن الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ وزگەرمەيتىنى جانە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءادىل ءبولىنۋى تۋرالى اقپاراتتى جەتكىزۋ تاپسىرىلدى.
ءوز كەزەگىندە ۇكىمەت الەۋمەتتىك شىعىستاردىڭ اتاۋلىلىعىن جانە اشىقتىعىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىستى جالعاستىرادى. قىزىلوردادا وتكەن رەسپۋبليكالىق سەميناردا ايتىلعان بارلىق ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمدار ۇلتتىق باعدارلامالار مەن جوسپارلاردى ازىرلەۋ كەزىندە ەسكەرىلىپ، ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جۇمىسىنا ەنگىزىلەتىن بولادى. باستى مىندەت – ءاربىر بيۋدجەت تەڭگەسىن حالىق مۇددەسىنە ءتيىمدى پايدالانۋ.
ۇكىمەتتىڭ رەسمي سايتى