وندا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ەرالى توعجانوۆتىڭ ماڭعىستاۋ وبلىسىن باسقارعان كەزەڭىندە 36 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىنى، سونىڭ ىشىندە جاڭاوزەندە 5 مىڭ ادام ەڭبەكپەن قامتىلاتىنى تۋرالى ايتقانى كورسەتىلگەن. بۇل ءسوز 2019 جىلعى 26 ساۋىردە جاڭاوزەنگە جاساعان جۇمىس ساپارى كەزىندە، جۇمىسپەن قامتۋ كوميسسياسىمەن وتكەن كەزدەسۋدە ايتىلعان بولاتىن.

قازىرگىنىڭ تىلىمەن ايتساق، ءبىر ءۇزىندى ءسوز الىنىپ، سونىڭ توڭىرەگىندە پىكىر قالىپتاستىرۋعا تىرىسقانداي كورىنىس بار. بىراق قازاق “سۋدىڭ دا سۇراۋى بار” دەيدى. ءار ءسوزدىڭ سالماعى، ءار ءىستىڭ ەسەبى بولادى. سوندىقتان مۇنداي ماسەلەگە بايىپپەن، دەرەككە سۇيەنىپ قاراعان ءجون.

ساندارعا جۇگىنەيىك.

2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ەڭبەككە قابىلەتتى حالىق سانى 181,2 مىڭ ادام بولدى. سونىڭ 172,3 مىڭى جۇمىسپەن قامتىلدى. جۇمىسسىزدار سانى 15,3 مىڭ ادام بولىپ، جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 4,8 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاستى. بۇل – جاي ستاتيستيكا ەمەس، ناقتى اتقارىلعان جۇمىستىڭ ايناسى.

سول جىلى وبلىس باسشىلىعىنا ناقتى مىندەت جۇكتەلدى – 30 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ. ناتيجە شە؟ جوسپار ءسوز كۇيىندە قالماي، ورىندالدى. ال جاڭاوزەندە جوسپارداعى 5 000 مىڭنان ارتىق ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى.قازاق “ات اۋناعان جەردە تۇك قالادى” دەيدى. دەمەك، بۇل جەردە قۇرعاق ۋادە ەمەس، ناقتى ناتيجە بار.

ءبىر نارسەنى اشىق ايتۋ كەرەك: بۇل “ەرتەڭ ىستەيمىز” دەگەن بوس ءسوز ەمەس. بۇل – ناقتى باعدارلاما، ناقتى ارەكەت، ناقتى ناتيجە. ءبىر سويلەمدى ءبولىپ الىپ، سوعان قاراپ تۇتاس كەزەڭگە باعا بەرۋ – ءادىل تارازى ەمەس.

“كورمەي جاتىپ تون پىشپە” دەگەن دە وسى.

ماڭعىستاۋ – مۇنايلى ءوڭىر. بىراق زامان وزگەردى. مۇنايعا عانا قاراپ وتىراتىن ۋاقىت ارتتا قالدى. بۇگىنگى مىندەت – حالىقتى تۇراقتى تابىسقا، كاسىپكە، ەڭبەككە بەيىمدەۋ. وسى باعىتتا سول كەزەڭدە ەلىمىزدە بالاماسى جوق «Nur Kapital» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى.

باعدارلاما اياسىندا كاسىپ باستايمىن دەگەن ازاماتتارعا 1 پايىزدىق نەسيە بەرۋ مۇمكىندىگى تۋدى. وسى مۇمكىندىكتى ءمۇلت جىبەرمەگەن 1000 نان استام ادام ءوز كاسىبىن دوڭگەلەتىپ اكەتتى.نارىقتا پايىزدىق مولشەرلەمە قىمباتتاپ تۇرعان كەزدە بۇل – جەڭىلدىك ەمەس، ناقتى قولداۋ ەدى. نەسيە 7 جىلعا دەيىن بەرىلىپ، 5 جىلعا دەيىن سۋبسيديالاندى. ەڭ باستى تالاپ – جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ.

ناتيجە قانداي؟

2018–2025 جىلدار ارالىعىندا 224 كاسىپكەر ءوتىنىم بەرىپ، سونىڭ 160 جوباسى قولداۋ تاپتى. جالپى 3,3 ملرد تەڭگە نەسيە بەرىلىپ، 1 183 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.

مۇنايلى اۋدانىندا 63 جوباعا 1 321,6 ملن تەڭگە، جاڭاوزەندە 47 جوباعا 1 006,5 ملن تەڭگە باعىتتالدى. جالپى قارجىنىڭ 34 پايىزى جاڭاوزەن كاسىپكەرلەرىنە تيەسىلى بولدى. ورتا ەسەپپەن ءبىر جوباعا 20,6 ملن تەڭگە ءبولىنىپ، 7–8 ادام جۇمىسپەن قامتىلدى.

باعدارلامانىڭ تيىمدىلىگى دە كوزگە كورىنىپ تۇر. 2018 جىلى قاتىسۋشىلاردان تۇسكەن سالىق 178,4 ملن تەڭگە بولسا، 2024 جىلى بۇل كورسەتكىش 576,2 ملن تەڭگەگە جەتتى. جالپى 2018–2025 جىلدارى بيۋدجەتكە 2,49 ملرد تەڭگە سالىق ءتۇستى. ءوسىم – ءۇش ەسەدەن استام.

“ەڭبەك ەتسەڭ ەرىنبەي، تويادى قارنىڭ تىلەنبەي” دەگەننىڭ ناقتى كورىنىسى وسى.

2025 جىلدىڭ وزىندە عانا باعدارلاما قاتىسۋشىلارى 227,6 ملن تەڭگە سالىق تولەپ، 568 جۇمىس ورنىن ساقتاپ وتىر. ءاربىر 1 تەڭگە سۋبسيديا 7,36 تەڭگە بولىپ بيۋدجەتكە قايتقان. بۇل قۇر ەسەپ ەمەس، ناقتى ەكونوميكالىق قايتارىم.

الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم دا نازاردان تىس قالعان جوق. «اتامەكەن» جوباسى اياسىندا العاشقى 10 ايدا جوسپارلانعان 85 ءىس-شارانىڭ 39-ى مەتسەناتتار ەسەبىنەن جۇزەگە استى. سونىڭ ناتيجەسىندە 12 سپورت كەشەنى مەن الاڭ سالىندى. 4 مەكتەپتە جىلىجاي ىسكە قوسىلدى. 100 ورىندىق وتباسىلىق جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتارعا 11 پاتەر تابىستالىپ، 18 تۇرعىن ءۇي جوندەلدى. بالالارعا ارنالعان 4 ويىن الاڭى بوي كوتەردى.

رۋحاني باعىت تا ۇمىت قالعان جوق. جاڭاوزەننەن بەكەت اتاعا اپاراتىن جول تورابى سالىنىپ، جاڭاوزەن مەن جەتىباي اراسىنداعى 100 شاقىرىم جول ەل يگىلىگىنە بەرىلدى. بۇل تەك جول ەمەس – ەكونوميكانىڭ كۇرەتامىرى. قوسىمشا تابىس، جاڭا جۇمىس ورىندارى، قاۋىپسىز قوزعالىس. “جول بار جەردە – تىرشىلىك بار” دەگەن ءسوز بەكەر ايتىلماعان.

قىسقاسى، بۇل كەزەڭ – ءسوزدىڭ ەمەس، ءىستىڭ كەزەڭى بولدى. قازاق “ىسىنە قاراپ كىسىنى تانى” دەيدى. باعا بەرۋ ءۇشىن ءبىر اۋىز سوزگە ەمەس، تۇتاس اتقارىلعان ىسكە قاراۋ كەرەك.

قورىتىندى ايقىن:

ماڭعىستاۋدا جۇمىسپەن قامتۋ دا، كاسىپكەرلىكتى قولداۋ دا قاعاز ءۇشىن ەمەس، حالىق ءۇشىن جاسالدى. جوسپار بولدى. قارجى ءبولىندى. كاسىپ اشىلدى. ادامدار جۇمىسقا تۇردى. بيۋدجەتكە سالىق ءتۇستى.

ال ەڭبەك جۇرگەن جەردە – بەرەكە بار. بەرەكە بار جەردە – ەرتەڭگە سەنىم بار.

سوندىقتان الەۋمەتتىك جەلىدە اقپارات تاراتقاندا ءار ءسوزدىڭ سالماعىن، ءار دەرەكتىڭ شىنايىلىعىن ەسكەرگەن ءجون. “ايتىلعان ءسوز – اتىلعان وق” دەيدى. ونىڭ قايتىپ كەلمەيتىنىن ۇمىتپاۋ كەرەك.

اقپارات ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنەن الىندى