Tūrmystyq zorlyq turaly söz bolsa, bız bırden zaŋdy, polisiiany, jazany eske alamyz. Soŋǧy jyldary zaŋ şynymen qataŋdady: ūryp-soǧu üşın qylmystyq jauapkerşılık qaitaryldy, qūqyq būzuşylyqtyŋ aldyn alu turaly jaŋa zaŋ küşıne endı. Bıraq eşbır zaŋ sanadaǧy «otbasynyŋ ısıne aralaspa» degen ūstanymdy özdıgınen özgerte almaidy.
Zorlyq bır künde bastalmaidy. Aldymen aiqai, kemsıtu, «telefonyŋdy körset», «aqşany men basqaramyn», «dostaryŋmen kezdespe» degen tyiymdar paida bolady. Köpşılık mūny zorlyq dep sanamaidy. Körşı estidı, bıraq aralaspaidy. Tuystar bıledı, bıraq «şyda, otbasyŋdy būzba» deidı. Osylaişa zorlyq bırte-bırte qalypty körınıske ainalady.
Tatulyq.kz jobasy aiasyndaǧy saualnama da osyny körsettı: adamdardyŋ basym bölıgı qauıp töngende polisiiaǧa habarlasu keregın bıledı, bıraq psihologiialyq qysym pen aqşalai baqylaudy zorlyq dep tani bermeidı.
Sondyqtan basty sūraq – «zaŋ jetkılıktı me?» emes, «bız zorlyqqa qalai qaraimyz?». Qol kötergen adamdy «qyzba ǧoi» dep aqtau, jäbırlenuşıden «özı ne ıstedı eken?» dep kınä ızdeu, stalkingtı «romantika» dep atau – osynyŋ bärı zorlyqqa ünsız rūqsat beredı.
Zorlyqqa jol joq – būl ūran ǧana emes, kündelıktı taŋdau. Ol ata-ananyŋ balamen qalai söilesetınınen, jıgıttıŋ qyzdan «joq» degen sözdı qalai qabyldaitynynan, körşınıŋ aiqai estıgende ünsız qalmauynan körınedı. Ärqaisymyz özımızden sūraiyq: men zorlyqqa qarsymyn ba, älde ony aqtaityn bıreumın be?
Būl tūjyrymdy juyrda ötken Tatulyq.kz jobasynyŋ brifingınde tanystyrylǧan derekter de rastaidy. Psihologtar tört saualnama boiynşa 6 935 jauapty taldady: qatysuşylardyŋ şamamen är ekınşısı emosionaldyq şielenıstı bastan keşırıp jür, är törtınşısıne jeke şekarasyn qorǧau qiyn. Analitikalyq tūrǧydan būl maŋyzdy belgı: şarşaǧan, küizelıstegı adam qysymdy baiqamai, oǧan könıp ketuge beiım. Demek, zorlyqqa qarsy tūru tek qūqyqtyq emes, psihologiialyq sauattylyqty da talap etedı.
Osy sauattylyqty arttyru baǧytyndaǧy jūmys bügın de jalǧasyp jatyr. Tatulyq.kz platformasynda psihologtar, zaŋgerler men polisiia sarapşylarynyŋ qysqa tüsındırme beinerolikterı, vebinarlar, podkastar men öŋırlık daǧdarys ortalyqtary turaly aqparat jariialanyp keledı. Stalking, qyz alyp qaşu, jasyryn qysym, baladaǧy bulling siiaqty taqyryptarǧa qarapaiym tılde jauap berıledı. Aqparattyŋ basty aǧyny äleumettık jelılerge auysqan bügıngı jaǧdaida mūndai senımdı derekközdıŋ maŋyzy erekşe.
Zorlyqty tanudy üirenu – ony toqtatudyŋ alǧaşqy qadamy. Tatulyq.kz paraqşalaryna jazylyŋyz, paidaly beinelerdı jaqyndaryŋyzben bölısıŋız. Sebebı «zorlyqqa jol joq» dep ärqaisymyz aitqanda ǧana ol şynymen azaiady.
Kömek qajet bolsa: 102 nemese 112 – tıkelei qauıp tönse; 111 – otbasy, äielder men balalar qūqyqtary boiynşa; 150 – balalar men jastarǧa arnalǧan senım telefony.
