Biylǧy jiym-terım qarsaŋynda Premer-ministrdıŋ orynbasary – ūlttyq ekonomika ministrı Serık Jūmanǧarin küzgı egıs jūmysy boiynşa jedel ştab otyrysyn ötkızdı.
Auyl şaruaşylyǧy vise-ministrı Nazgül Hatepovanyŋ aituynşa, elımızdıŋ köp öŋırınde egın jinau jūmysy jürgızılude. Jiyn-terım nauqany tamyzdyŋ üşınşı on kündıgınde bastalady.
Biyl jalpy jinalatyn egıs alqaby 24,2 mln gektar bolsa, onyŋ 15,6 mln gektary dändı jäne būrşaqty daqyl. Bügınde 1,9 mln gektar nemese 12,5% alqaptan dändı daqyl jinaldy. Salystyru üşın aitatyn bolsaq, ötken jyly osy kezde 1 mln ga nemese 6,1% önım jinalǧan. Egın jinaudyŋ erterek bastaluy jazdyŋ ädetten tys ystyq bolyp, daqyldyŋ tez pısuıne bailanysty. Būl rette dändı daqyldyŋ önımdılıgı ötken jylmen salystyrǧanda joǧary: bır jyl būrynǧy 14,8 s/ga-ǧa qaraǧanda orta eseppen 16,4 s/ga. 3,2 mln tonna astyq jinaqtalǧan.
3,4 myŋ gektardan maily daqyl jinalyp, ortaşa önımdılık ötken jylǧy säikes künge qaraǧanda, 7,4 s/ga qarsy 10,5 s/ga-ny körsettı. 3,5 myŋ tonna jinaldy. Ūiymdasqan şaruaşylyqtarda bır jyl būrynǧy 235,6 s/ga-ǧa qaraǧanda ortaşa önımdılıgı 249,2 s/ga bolatyn 214 myŋ tonna kartop jinalǧan. Sondai-aq 628,6 myŋ tonna kökönıs pen 506,9 myŋ tonna baqşa daqyly terıldı. Jiyn-terımge arnalǧan tehnika daiyndau jūmystary aiaqtaluda. Onyŋ öŋırlerdegı daiyndyǧy şamamen 97% bolsa, nauqan bastalǧanda 100%-ǧa jetuı tiıs. Jinauǧa barlyǧy 130,8 myŋ traktor, 29 myŋ astyq kombainy, 17 myŋ oraq pen 130 myŋ bırlık basqa da tehnika jūmyldyrylady. Onyŋ ışınde şarualar jeŋıldıktı lizing baǧdarlamasy bastalǧannan berı qol jetkızgen 12,7 myŋnan astam traktor men 2 340 kombain alqapqa şyǧady.
Fermerlerge qazırdıŋ özınde jospardyŋ 83%-y bolatyn 1,9 mln tonna tyŋaitqyş jöneltıldı. Öŋırlerge egın jinau jūmystaryn jürgızuge 401 myŋ tonna dizel otyny bölındı. Energetika ministrlıgımen bırlesıp MÖZ-ge oblystardy bekıtu kestesı şılde-qaraşaǧa belgılengen. Negızgı astyq egıletın öŋırlerdıŋ auyl şaruaşylyǧy önımın öndıruşılerge arnalǧan dizel otynynyŋ bır litrınıŋ qūny 305-310 teŋge. Būl naryqtyq baǧadan 10%-ǧa tömen. Bügıngı taŋda öŋırlerge 65,8 myŋ tonna otyn jöneltıldı.
Auyl şaruaşylyǧy önımderın öndıruşılerge jetkızılımderdıŋ aşyqtyǧyn qamtamasyz etu üşın dizel otynynyŋ jeke pin-kodtary men sifrlyq taŋbasy engızılıp, sondai-aq kök, sary jäne qyzyl tüspen boialady. Elektrondyq şot-faktura jüiesınde virtualdy qoima qūryldy. MKK-men bırlesıp, Şymkent mūnai öŋdeu zauytynda molekulalyq taŋbalaudy engızu pysyqtaluda. Dändı jäne maily daqyldy keptıruge aldyn ala 60 myŋ tonna sūiytylǧan gaz bölıngen.
Otyrysta astyq qoimasynyŋ daiyndyǧyna erekşe nazar audaryldy. Jalpy saqtau quaty 30,7 mln tonna bolsa, aǧymdaǧy jükteme 2,4 mln tonna (17%). Sonymen qatar Aqmola, Qostanai jäne Soltüstık Qazaqstan oblystarynda jalpy öŋırler boiynşa qoimalardyŋ ortaşa jüktemesı tömen bolǧan kezde 40%-dan astam toltyrylǧan jekelegen elevatorlar bar. Aldaǧy uaqytta jaŋa jiyn-terım bastaluyn eskere otyryp, Serık Jūmanǧarin äkımdıkterge Azyq-tülık korporasiiasymen bırlesıp, qoimalardy bosatu jūmysyn tezdetudı tapsyrdy.
«Bız agrotehnologiialardy saqtaudyŋ nätije beretının kördık: egın jinau bastalǧan osyndai qūrǧaq jazda da ortaşa önımdılık 16,4 s/ga-ǧa jettı. Al būryn ortaşa eseppen 11-12 s/ga bolǧan. Jiyn-terım nauqany kezınde uaqyt qyspas üşın astyq pen maily daqyldy keptıruge qajettı gaz ben dizel otyny äzır boluy tiıs. Jyljymaly qūram jetkılıktı mölşerde bolyp, önımdı saqtaityn astyq qoimalaryn uaqtyly bosatu qajet», — dep atap öttı Serık Jūmanǧarin.
Vise-premer sonymen qatar negızgı astyq egetın öŋır äkımderınıŋ orynbasarlaryn tyŋdady. Egın jinaudyŋ erterek bastaluyna bailanysty Aqmola oblysy qyrküiekke josparlanǧan dizel otyny kölemınıŋ bır bölıgın tamyzǧa auystyru turaly ötınış jasady. Energetika ministrlıgıne būl mäselenı öŋırmen bırge jedel pysyqtau tapsyryldy. Elımızdegı tört qant zauyty ornalasqan Jambyl oblysy men Jetısuda qant qyzylşasyn jinauǧa daiyndyq mäselesı de qaraldy. Qazırgı uaqytta Köksu qant zauytyn quattylyǧy täulıgıne 2 myŋ tonnadan 3 myŋ tonnaǧa deiın arttyryp, jaŋǧyrtu jürgızılude. Taraz qant zauytynda quattylyǧy täulıgıne 3 myŋ tonna qant qyzylşasyn öŋdeu boiynşa jaŋa jelını ıske qosu-baptau jūmysy jürgızılude. Būl jūmystardy qazanǧa deiın aiaqtau josparlanyp otyr. Quattylyǧy täulıgıne 3 myŋ tonna Merkı qant zauyty jäne quattylyǧy 3,5 myŋ tonna Aqsu qant zauyty ştattyq rejimde jūmys ısteidı. 2027 jylǧa qarai Aqsu zauytynyŋ quatyn täulıgıne 4,5 myŋ tonnaǧa, Köksu zauytynyŋ quatyn 5 myŋ tonnaǧa deiın arttyru josparlanuda.
2025 jyly Qazaqstanda 171,9 myŋ tonna qant öndırıldı. Būl ötken jylmen salystyrǧanda 5,6%-ǧa artyq. 2026 jylǧy qaŋtar-mausymda 76,9 myŋ tonna qant öndırılgen.
Ükımettıŋ baspasöz qyzmetı
