Premer-ministrdıŋ orynbasary – ūlttyq ekonomika ministrı Serık Jūmanǧarin töraǧalyǧymen ötken Jer resurstaryn ūtymdy paidalanuyn baqylau jönındegı respublikalyq komissiianyŋ kezektı otyrysynda paidalanylmai jatqan jäne zaŋsyz berılgen auyl şaruaşylyǧy jerlerın memleket menşıgıne qaitaru jönındegı jūmystardyŋ nätijelerı qaraldy.
Auyl şaruaşylyǧy vise-ministrı Azat Sūltanovtyŋ mälımetınşe, 2026 jyldyŋ basynan berı jalpy kölemı 1 mln gektar jerdı qamtyǧan 354 jospardan tys tekseru jürgızılgen. Nätijesınde 500 myŋ gektarǧa juyq aumaqty qamtityn 261 jer zaŋnamasyn būzuşylyqtardy joiu turaly nūsqama berılgen.
Būǧan deiıngı nūsqamalar boiynşa 340 myŋ gektar auyl şaruaşylyǧy jerın igeru jūmystary bastaldy. Jalpy audany 357,5 myŋ gektar jer telımderın mäjbürlep qaitaru mäselesı sot tärtıbımen qaraluda. Tūtastai alǧanda, memleket menşıgıne 563 myŋ gektardan astam auyl şaruaşylyǧy alqaptary qaitaryldy.
Qaitarylǧan jerlerdı auyl şaruaşylyǧy ainalymyna qaita engızu, sondai-aq halyqty jaiylymmen qamtamasyz etu mäselelerıne erekşe nazar audaryluda.
Memleket basşysynyŋ tapsyrmasy aiasynda 2026 jyldyŋ ortasyna deiın jerlerdı kezeŋ-kezeŋımen qaita bölu jospary bekıtılgen. 2026 jylǧy 20 säuırdegı jaǧdai boiynşa josparlanǧan 13,5 mln gektardyŋ 10,8 mln gektary ainalymǧa engızıldı. Bırınşı toqsan qorytyndysy boiynşa jospar 102,3%-ǧa oryndaldy.
Sonymen qatar bırqatar öŋırlerde belgılengen körsetkışterden artta qalu baiqalady. Atap aitqanda, būl Aqtöbe, Atyrau, Maŋǧystau oblystary men Ūlytau oblysyna qatysty.
Jaiylymmen qamtamasyz etu mäselesıne de zor köŋıl bölındı. Soŋǧy ekı jylda eldegı jaiylym tapşylyǧy 3,2 mln gektarǧa deiın qysqardy. Jaiylymdardy ūtymdy paidalanu, tūraqty jemşöp bazasyn qalyptastyru jäne jerdıŋ tozuyna jol bermeu maqsatynda jaiylymdardy basqaru josparlaryn özektendıru jäne qaita bekıtu jūmystary jürgızılude.
Auyl şaruaşylyǧy ministrlıgı tarapynan jüielı şaralar qabyldandy. Mäselen, salalyq zaŋnama jaŋartyldy, jaiylymdardy ūtymdy paidalanu qaǧidalary bekıtıldı, jergılıktı biudjetter arqyly qarjylandyru tetıkterı keŋeitıldı. Soǧan qaramastan, jeke qosalqy şaruaşylyqtar üşın jaiylym tapşylyǧy mäselesı älı de özektı bolyp otyr.
Eldı mekenderdegı jerlerdı paidalanu boiynşa baqylau nätijelerı synǧa alyndy. Ötken jyldan berı bar bolǧany 6,9 myŋ gektar aumaqta 875 tekseru jürgızılgen, būl auyl şaruaşylyǧy jerlerı auqymymen salystyrǧanda öte tömen körsetkış. Sonymen qatar tekserulerdıŋ 94%-ynda zaŋbūzuşylyqtar anyqtalǧan. Äsırese respublikalyq maŋyzy bar qalalarda tekseru belsendılıgı tömen, iaǧni jalpy aumaqtyŋ nebärı 4,8%-y qamtylǧan.
Otyrys barysynda Ūlytau jäne Maŋǧystau oblystarynyŋ ökılderınıŋ aqparattary tyŋdalyp, atalǧan öŋırlerde jūmys nätijelerınıŋ tömendıgı jäne eldı mekender maŋyndaǧy jaiylym tapşylyǧy saqtalyp otyrǧany atap ötıldı.
«Prezident tapsyrmasy tolyq oryndaluy tiıs. Auyl şaruaşylyǧy jerlerın ainalymǧa qaitaru jūmystaryn jedeldetu qajet. Jekelegen öŋırlerdıŋ belgılengen merzımderden keşıguıne bolmaidy. Jūmysty küşeitıŋızder», — dep tapsyrdy Serık Jūmanǧarin.
Sonymen qatar otyrysta jer qoinauyn paidalanu salasyndaǧy zaŋnamalyq bastamalar da nazarǧa alynyp, jer uchaskelerın jer qoinauyn paidalanuşylar arasynda subarendaǧa beru mümkındıgın qarastyratyn normalar talqylandy. Memlekettık organdar arasynda tūjyrymdamalyq kelıspeuşılıkterdıŋ boluyna bailanysty būl mäsele qosymşa qarauǧa jıberıldı.
Otyrys qorytyndysynda äkımdıkterge 2026 jylǧy 1 şıldege deiın qaitarylǧan auyl şaruaşylyǧy jerlerın tolyq kölemde ainalymǧa engızu, jaiylymdardy basqaru josparlaryn bekıtudı aiaqtau, jaiylym infraqūrylymyn damytuǧa qarjy qarastyru, halyqpen tüsındıru jūmystaryn küşeitu, sondai-aq paidalanylmai jatqan jerlerdı, sonyŋ ışınde eldı mekender aumaǧynda anyqtau jūmystaryn yntalandyru tapsyryldy.
Atalǧan şaralar jer resurstaryn tiımdı paidalanudy arttyruǧa, agrarlyq sektordyŋ tūraqty damuyna jäne auyl halqynyŋ ömır sapasyn jaqsartuǧa baǧyttalǧan.